İçeriğe geç
Hızlı Destek Alın 0505 494 14 07
BİLGİ BANKASI

Çelik Halat Klemensi (Kerye) Nasıl Takılır? DIN 741 ve DIN 1142 Farkı

Yazan: Platin Vinç

Çelik halat klemensi, halatın ucunu geri kıvırıp göz yapmak ya da iki halat kolunu birbirine sıkıştırmak için kullanılan U cıvatalı bağlantı parçasıdır; sahada kerye, halat kelepçesi ya da kurtağzı diye de anılır. Takmanın temel kuralı kısadır: eyer denen taban parçası yükü taşıyan canlı kola, U cıvata boşta kalan kısa uca gelir. Klemens ölçüsü halat çapıyla aynı seçilir ve bir göz tek klemensle bağlanmaz; DIN 741 çelik halat keryesi için ürün bilgimizde bir uca en az 3 adet takılması gerektiği yazar. Yük kaldıracak halatlarda DIN 741 yerine A tipi klemens ya da pres baskılı sonlandırma düşünülmelidir.

Başlıklar

Klemensin parçaları ve kullanıldığı yerler

Bir klemens üç parçadan oluşur: U şeklindeki cıvata, halatın oturduğu oluklu taban (eyer ya da sela) ve iki somun. Halat ucu önce bir radansanın çevresinden dolanır, sonra geri katlanır ve iki kol eyer ile U cıvata arasında sıkıştırılır. Radansa, gözün içine konan oluklu yüksüktür; halatın kanca ya da kilit üzerinde ezilmesini ve keskin bükülmesini önler. Çeşitleri radansalar ve buatalar sayfasında.

Klemens en çok pres makinesinin olmadığı sahada halat ucu bağlamak gerektiğinde kullanılır. Gergi ve ankraj halatları, çit ve korkuluk hatları, sera ve branda gergileri, geçici tesisat bağlantıları ve tekne donanımı bunların başında gelir. Sac kaldırmada kullanılan kurtağzı ise ayrı bir üründür ve sac kapma aparatı olarak satılır; aramalarda iki ürün sık karıştığı için baştan belirtelim.

DIN 741 ile DIN 1142 arasındaki fark

İki standart da U cıvatalı halat klemensini tarif eder. Aradaki fark, bağlantıya ne kadar güvenildiğidir. DIN 741 güvenlik gerektirmeyen hafif bağlantılar için tanımlanmıştır: gerdirme, bağlama, çit teli ve benzeri işler. Ürün bilgimizde de DIN 741 keryelerin yük kaldırmadan çok gerdirmelerde kullanıldığı yazar. DIN 1142 ise güvenlik gerektiren halat sonlandırmaları için tanımlanmış standarttır.

Seçerken kendinize şunu sorun: bu bağlantı koparsa ne olur? Sonuç yalnız bir brandanın gevşemesiyse DIN 741 yeterli olabilir. Bir yük düşecek ya da biri yaralanabilecekse hafif klemens düşünülmez; bağlantı tipini, klemensin hangi standarda göre üretildiğini gösteren belgesiyle birlikte netleştirin.

Klemens tipiKullanım yeriSitedeki ölçü aralığı
DIN 741 keryeGerdirme, bağlama ve hafif bağlantılar3-40 mm
DIN 1142 kurtağzıStandardı güvenlik gerektiren sonlandırmalar için tanımlanmıştır; sarı galvaniz kaplamalı6,5-40 mm
A tipi galvanizli klemensYük kaldırma halatlarında tercih edilen dövme tip6-50 mm
JIS normu dövme klemensDenizcilik ve dış ortam işleri, daldırma galvaniz6-76 mm
Paslanmaz klemensTekne, korkuluk ve tente halatları; 316 kalite3-25 mm

Kaplama ortama göre seçilir. Kapalı alanda elektro galvaniz çoğu zaman yeterlidir. Yağmur alan sahada sıcak daldırma galvaniz, tuzlu hava ve deniz suyu olan yerde paslanmaz klemens daha uzun dayanır.

Bir uca kaç klemens takılır

Kesin adet halat çapına ve klemensin tipine göre değişir, bu değer üreticinin tablosundan alınır. Genel kural şudur: halat kalınlaştıkça gereken klemens sayısı da klemensler arasındaki mesafe de artar. DIN 741 kerye için en az üç adet şartı ürünün kendi bilgisinde yer alıyor. Tek ya da iki klemensle kapatılmış bir göz, ilk ciddi çekişte kayar.

Klemens ölçüsü halat çapına eşit olmalıdır. Halatı kumpasla, karşılıklı iki demetin tepesinden ölçün; düz yüzeyden alınan ölçü olduğundan küçük çıkar. Aynı göze farklı tip ya da farklı ölçüde klemens takmayın. Büyük klemens halatı tam kavramaz, küçük olan ise telleri ezer.

Klemens takma sırası

Sahada bu iş "eyer canlı tarafta" diye özetlenir. U cıvatanın halata bastığı yüzey dar ve serttir, eyerinki geniş ve oluklu. U cıvata yük taşıyan kola gelirse en çok yüklenen kolu ezer ve bağlantının zayıf noktası tam oraya düşer.

  1. Halat ucunu, gereken klemens sayısını ve aralığını karşılayacak kadar uzun bırakıp radansanın çevresinden dolayın.
  2. İlk klemensi boşta kalan uca, ucun yaklaşık bir eyer genişliği gerisine takın. U cıvata kısa uca, eyer canlı kola otursun; somunları sıkın.
  3. İkinci klemensi radansaya olabildiğince yakın takın, somunlarını şimdilik yalnız oturtun.
  4. Varsa diğer klemensleri bu ikisinin arasına eşit aralıkla dizin. Bütün eyerler aynı tarafta, canlı kolda olmalı. Klemensleri sırayla ters çevirmek sahada görülen bir alışkanlık ama yanlıştır.
  5. Halatı hafifçe gerip kollar arasındaki boşluğu alın, ardından bütün somunları sırayla ve eşit sıkın. Bir somunu sonuna kadar sıkıp diğerine geçmek eyeri yamultur.
  6. İlk yüklemeden sonra somunları yeniden sıkın. Halat yük altında oturur, çapı bir miktar incelir ve ilk sıkma gevşer.

Sıkma ve kontrol

Sıkma değeri, yani tork, klemensin tipine ve ölçüsüne göre üretici tarafından verilir. Elinizde tablo yoksa tahminle sıkmayın, bizden isteyin. Az sıkılan klemens halatı tutmaz; fazla sıkılan klemens halatın tellerini ezer, U cıvatanın dişini ve gövdesini zorlar. İkisinin sonucu da zayıf bir bağlantıdır.

Montajdan sonra işe yarayan küçük bir alışkanlık var: son klemensin hemen yanında halata boya ya da bantla bir işaret koyun. Sonraki kontrolde işaret klemensten uzaklaşmışsa halat kayıyor demektir. Kontrollerde bakılacak noktalar:

  • Somunların yerinde ve sıkı olması
  • Gözde ve klemens yanında kopuk tel, ezilme ya da kıvrılma
  • U cıvatada diş bozulması, gövdede çatlak ya da derin pas
  • Radansanın yerinden oynamaması ve oluğunun ezilmemesi
  • Kayma işaretinin yerinde durması

Sökülen klemensi tekrar kullanmadan önce dişlerine ve U cıvatanın şekline bakın. Açılmış ya da dişi ezilmiş klemensi değiştirin; fiyatı, bağladığı halatın ve yükün yanında küçük kalır.

Sahada sık yapılan hatalar

  • Gözü radansasız yapmak. Halat kancanın ya da kilidin üzerinde ezilir, göz zamanla daralır ve teller kırılmaya başlar.
  • Halat ucunu bantlamadan kesmek. Kesilen uçta demetler açılır, klemens dağılmış tellerin üzerine düzgün oturmaz. Kesmeden önce kesim yerinin iki yanını sıkıca bantlayın.
  • Somunları darbeli tabancayla sonuna kadar sıkmak. Bağlantı ilk bakışta sağlam görünür, ama teller ezilir ve bağlantı içten zayıflar.
  • Kaldırma halatında gergi için yapılmış klemens kullanmak. Gerdirmede yıllarca sorun çıkarmayan DIN 741 kerye, yük taşıyan bir gözde aynı güveni vermez.
  • Paslanmaz halata galvanizli klemens takmak. Deniz havasında galvanizli parça kısa sürede paslanır, halatın ömrünü klemens belirler. Paslanmaz halatta paslanmaz klemens kullanın.

Yük kaldırmada klemens kullanılır mı

Klemensli bağlantı, doğru takıldığında bile halatın kendi dayanımının tamamını taşımaz. Somun gevşeyebilir, halat zamanla kayabilir; bu yüzden düzenli kontrol ister. Vinçle yük kaldıracak bir sapan hazırlıyorsanız gözü kurşun ya da alüminyum pres baskı ile sonlandırmak daha doğru yoldur. Hazır sapan arıyorsanız çelik halat sapanlar istenen boy ve bacak sayısında preslenerek hazırlanır.

Klemens gergi, bağlama ve geçici hatlarda pratik bir çözümdür. Kaldırma ya da can güvenliği söz konusuysa hangi sonlandırmanın kullanılacağını iş güvenliği uzmanınızla birlikte değerlendirin. Bütün modeller klemensler kategorisinde.

Halat çapını, bağlantının ne iş yapacağını (gergi, bağlama ya da kaldırma), kaç göz yapılacağını ve ortamı (kapalı alan, dış saha, deniz kenarı) WhatsApp'tan, telefonla ya da e-postayla iletin; uygun klemens tipini, adedini ve fiyatını bildirelim.

Yazıda geçen ürünler

Projeniz için bilgi ve fiyat alın

İhtiyacınızı WhatsApp'tan yazın, arayın ya da e-posta gönderin; uygun ürünü ve fiyatı bildirelim.