Zincirli Çektirme (Hubzug) Kullanımı, Bakımı ve Seçimi

Hubzug, diğer adıyla zincirli çektirme, kolu ileri geri oynatılarak çalışan ve elektrik istemeyen el tipi çektirme aletidir. İki noktayı birbirine yaklaştırmak, bir yükü gerdirmek ya da yerinde sabitlemek için kullanılır. Montajda iki çelik parçayı cıvata deliği hizasına getirmek, bir makineyi temel üzerinde birkaç santim kaydırmak, enerji hattında teli germek ve dorse üzerindeki yükü zincirle bağlayıp gerdirmek tipik işleridir. Güvenli kullanım dört şeye dayanır: kapasiteye uygun model seçmek, kolu uzatmamak, freni yağdan korumak ve zinciri ile kancayı düzenli kontrol etmek.

Nerelerde kullanılır

Hubzug tersanelerde, enerji santrallerinde, köprü ve viyadük inşaatlarında, şantiyede çelik montajında, madenlerde, orman işlerinde, haberleşme ve enerji hatlarında kullanılır. Kompakt olduğu ve her konumda çalışabildiği için yatay, dikey ya da eğik çekişte, baş üstü hizasında ve dar alanlarda iş görür. Makine tesisatında ağır bir parçayı yerine yanaştırmak, yükü sürükleyerek çekmek ya da iki yapıyı birbirine gergin bağlamak hubzugun gündelik işleridir. Yükü kamyon ya da dorse üzerinde bağlamak için kullanıldığında TS EN 12195 standart serisi esas alınır.

Ürün sayfalarımızda hubzugları çekme, gerdirme ve sabitleme işleri için öneriyoruz. Yükü dikey kaldırıp havada tutmak, sık sık indirip kaldırmak gerekiyorsa tavana, kirişe ya da şaryoya asılan manuel caraskal bu iş için yapılmış ekipmandır. Kollu bir çektirmeyi kaldırma amacıyla kullanmak zorundaysanız ürünün etiketinde ve kullanım kılavuzunda buna izin verildiğinden emin olun, kararı iş güvenliği uzmanınızla birlikte verin. Halatla uzun mesafeden çekme gerekiyorsa halatlı çektirme ve triforlar daha uygundur.

Hubzug çeşitleri

• Standart hubzug: En sade gövdeli tiptir, genel çekme ve gerdirme işleri için yeterlidir. Eko serisi zincirli gerdirmeler 0,5 ile 9 ton arasındadır.
• Cırcırlı hubzug: Cırcır, kolu tam tur çevirmeden kısa hareketlerle çalışmayı sağlayan mandal düzeneğidir. Hafif olduğu için yüksekte ve dar alanlarda tercih edilir; enerji hatlarında kablo çeken ekipler bu tipi sık kullanır. Atlas cırcırlı hubzuglar 250 kg ile 5.000 kg arasında altı kapasitede gelir.
• Yük emniyetli zincirli çektirme: Aşırı yük korumalıdır; nominal kapasitenin üzerinde yük bağlandığında çektirme çalışmaz. 1,5, 3 ve 6 ton seçenekleri var. Sık kullanılan ve aşırı yük ihtimali olan işlerde bu modeli öneriyoruz.
• Alüminyum gövdeli çektirme: Platin alüminyum zincirli çektirme, taşınacak ağırlığın önemli olduğu iskele, direk ve çatı işlerinde işi hafifletir.

Örnek vermek gerekirse Atlas 1500 kg cırcırlı hubzug 8,5 kg ağırlığındadır, 7 mm zincirle çalışır, zincir boyu 1,5 metredir ve test yükü 2.250 kg'dır. 3 ton yük emniyetli zincirli çektirme ise 10 mm zincirlidir; 1,5 ve 3 metre zincir boyları standarttır, test yükü 3,7 tondur. Yale tarafında C85 ve D85 kollu hubzug modellerine fabrikada ayarlanmış kaygan kavramalı aşırı yük tertibatı ve yükü hızlı bağlamaya yarayan serbest zincir tertibatı eklenebiliyor. Bütün modeller hubzug ve zincirli çektirmeler sayfasında.

Kapasite ve zincir boyu seçimi

Kapasiteyi yükün ağırlığına göre değil, çektirmenin uygulayacağı gerçek kuvvete göre seçin ve pay bırakın. Tekerlekli bir arabayı düz zeminde çekmek az kuvvet ister. Aynı ağırlıktaki makineyi beton üzerinde sürüklemek ya da sıkışmış bir parçayı yerinden oynatmak çok daha fazlasını ister. Eğimli bir yüzeyde yukarı çekilen yükte eğim de kuvvete eklenir.

Zincir boyu, çektirmenin iki bağlantı noktası arasında kapatabileceği mesafeyi belirler. Noktalar arasındaki mesafeyi ölçün: çektirme tam açıkken bu mesafeye uzanabilmeli, kapandığında da işi bitirecek kadar kısalmalıdır. Ürün tablolarındaki standart zincir boyu genellikle 1,5 metredir, 3 ton yük emniyetli modelde 3 metre seçeneği de var. Daha uzun zincir gerekiyorsa teklif isterken boyu yazın.

Bir makineyi kaydırmak ya da büyük bir parçayı hizalamak için iki çektirme birlikte kullanılıyorsa, yük ikisine eşit dağılmayabilir. Çektirmelerden biri daha erken gerilir ve yükün büyük kısmını üstlenir. Bu yüzden her çektirmenin kapasitesini tek başına işin tamamını taşıyacakmış gibi seçin, iki kolu da sırayla ve küçük adımlarla çalıştırın.

Doğru kullanım adımları

1. Teslim aldığınızda çektirmede nakliyeden kaynaklanan bir hasar olup olmadığına bakın. Hasar görmüş çektirmeyi kullanmayın.
2. Her işten önce çektirmeyi yüksüz çalıştırın; kolun, frenin ve yön mandalının düzgün çalıştığını görün. Kancaların, kanca mandallarının, somunların ve bağlantı noktalarının sağlamlığını elle kontrol edin.
3. Seçici kolun üç konumu vardır: çekme, boşaltma ve ortada serbest konum. Serbest konumda zincir elle iki yöne de çekilebilir. Bu konumu yalnız yük yokken, zincirin boşluğunu almak ya da zinciri uzatmak için kullanın; yük üzerindeyken serbest konuma almaya çalışmayın.
4. Kancaları tam karşılıklı ve düz bir hat üzerinde bağlayın. Zincir bükülmüş ya da dolaşmış olmamalı, yük kanca ucuna değil kanca boğazına oturmalıdır. Kancaların karşılıklı olmaması zincirin dişliden atmasına yol açabilir.
5. Kolu çevirirken normalden fazla kuvvet gerekiyorsa durun. Yüke bir şeyin takılıp takılmadığını, dişli grubunda bir sorun olup olmadığını ve yükün kapasiteyi aşıp aşmadığını kontrol edin.
6. Kola boru geçirerek uzatmayın, kola motor takmayın. Kol, elle uygulanacak kuvvet hesaba katılarak yapılır; uzatmak çektirmeyi aşırı yüke sokar.
7. Gerginliği boşaltırken kolu kontrollü kullanın. Yük tam olarak yere oturmadan elinizi ve ayağınızı yükün altına sokmayın.
8. Çektirme insan taşımak için yapılmamıştır. Üzerinde değişiklik yapmayın; onarımı yetkili personele ya da servise bırakın.

Bakım ve kontrol

Kullanımdan sonra çektirmeyi kir, çamur ve beton artığından temizleyin, zinciri ve hareketli parçaları yağlayın. Fren balataları ise kuru kalmalıdır. Balata yüzeylerine yağ ve gres değmemeli, yüzeyler düzgün olmalı, su ve nemden korunmalıdır; yağ bulaşmış bir fren yükü tutamayabilir.

• Zincir: Her kullanımdan önce gözle bakın, en az ayda bir ayrıntılı kontrol edin. Uzamış, ezilmiş, çatlamış ya da paslanmış bakla varsa zinciri değiştirin. Zincir dişliden rahat geçmelidir.
• Kancalar: Aşırı yük altında eğilebilir ya da ağızları açılabilir. Kanca ağız açıklığını ilk kullanımda ölçüp not edin, sonraki kontrollerde karşılaştırın. Kullanım kılavuzlarında sık geçen ölçütlere göre aşınma özgün ölçünün yüzde 10'unu geçmişse, kanca kendi düzleminden 10 dereceden fazla burulmuşsa ya da kimyasal etkiye uğramışsa değiştirilir. Kendi ürününüzün kılavuzundaki değerleri esas alın.
• Fren ve cırcır: Yük altında kayma varsa ya da cırcır tutmuyorsa çektirmeyi kullanmadan kontrol ettirin.

Çektirmeyi yalnız işi bilen kişiler onarmalıdır. Ağır bir bakım ya da parça değişiminden sonra çektirme temizlenir ve yük testinden geçirilmeden işe çıkarılmaz; ürün tablolarındaki test yükü değerleri bu test için referanstır. Periyodik kontrolü yetkili bir kişiye yaptırın, sonucu bir kontrol belgesiyle dosyalayın ve kontrol aralığını iş güvenliği uzmanınızla birlikte belirleyin.

Çekilecek ya da gerdirilecek yükü, iki bağlantı noktası arasındaki mesafeyi ve işin yapılacağı yeri yazın; uygun hubzug modelini ve fiyatını iletelim.