Halatlı Vinç mi Zincirli Vinç mi? Seçerken Bakılacak Farklar

Elektrikli halatlı vinç yükü tambura sarılan çelik halatla kaldırır. Elektrikli zincirli vinç, sahadaki adıyla caraskal, yükü motorun döndürdüğü bir dişliden geçen yük zinciriyle kaldırır. İkisi de aynı işi yapar ama kapasite, kaldırma yüksekliği, hız, boyut ve bakım tarafında farklı davranır. Yanlış seçim çoğu zaman ilk gün belli olmaz; zincir kovası yetmediğinde, halat beklenenden erken değiştiğinde ya da vinç kiriş altına sığmadığında ortaya çıkar.

İki vinç nasıl çalışır

Halatlı vinçte motor, redüktör (devri düşürüp gücü artıran dişli kutusu) üzerinden oluklu bir tamburu döndürür ve çelik halat bu oluklara sarılır. Kanca, halatın içinden geçtiği bir makara bloğuna bağlıdır. Halatın kanca bloğu ile vinç arasında kaç kez gidip geldiğine donam denir. Donam sayısı arttıkça aynı halatla daha ağır yük kaldırılır, kaldırma hızı ise düşer.

Zincirli vinçte motor bir zincir dişlisini, yani yük çarkını döndürür. Zincir bu dişliden geçer; kancanın karşı tarafında kalan boş zincir vincin altındaki zincir kovasına (torbasına) dolar. Ağır modellerde zincir kanca makarasından dolaştırılır ve vinç çift zincirle çalışır.

Kanca hareketinde de küçük ama işte hissedilen bir fark var. Zincirli vinçte zincir hep aynı noktadan iner, kanca dik iner ve kalkar. Tek yöne sarılan tamburlu halatlı vinçlerde halat tambur boyunca ilerledikçe kanca da bir miktar yana kayar. Kalıp bağlama gibi milimetrik konumlama gereken işlerde bu fark önem kazanır; tamburu sağlı sollu çift sarımlı modellerde bu kayma olmaz.

Halatlı ve zincirli vinç karşılaştırması

Zincirli vinç hangi işlerde öne çıkar

Atölye ve fabrika içindeki günlük kaldırmaların çoğu zincirli vincin alanıdır: CNC tezgâha parça yüklemek, kalıp bağlamak, bakım alanında motor ya da redüktör sökmek, montaj hattına parça beslemek. Kaldırma yüksekliği birkaç metreyi geçmiyorsa ve yük 10 tonun altındaysa zincirli vinç hem kurulumda hem bakımda işi kolaylaştırır.

Pergel vinç kolunda ve monoray hatlarda kompakt yapısı nedeniyle çoğunlukla zincirli vinç kullanılır. Kalıp bağlama gibi hassas işler için çift hızlı zincirli vinçler kumandaya ilk basışta yavaş, ikinci basışta normal hızda çalışır. Kiriş altı mesafesi dar olan yerlerde alçak tavan zincirli vinçler kaldırma payından kazandırır. Yalnızca 220 V elektriği olan atölye ve garajlarda da tercih genellikle zincirli vinçten yana olur. Sabit, monoray ve diğer modellerin tamamı elektrikli zincirli vinçler bölümünde.

Zincirli vinçte kaldırma yüksekliği uzatılabilir; 1 ton uzaktan kumandalı 30 metrelik zincirli vinç gibi uzun zincirli modeller de var. Yine de yükseklik arttıkça zincirin ağırlığı ve kovanın boyu büyür. Uzun kaldırma her gün yapılacaksa halatlı vinci de fiyatlandırıp karşılaştırmak gerekir.

Halatlı vinç hangi işlerde öne çıkar

Kaldırma yüksekliği arttıkça terazi halatlı vince döner. Bina cephesinden malzeme çıkarmak, kuyuya ya da derin bir çukura yük indirmek, yüksek tavanlı bir holde zeminden üst kata malzeme vermek gibi işlerde zincirin boyu ve kovası sorun olur; halatlı vinç bu işleri rahat taşır.

Ağır tonaj da halatlı vincin alanıdır. Çelik servis merkezlerinde rulo ve sac paketi, ağır makine imalatında gövde parçaları, tersane atölyelerinde büyük kaynaklı parçalar gibi işlerde gezer köprülü vinçlerin üzerinde çoğunlukla halatlı vinç bulunur. Vardiya boyunca sürekli çalışacak, sık ve uzun kaldırma yapacak vinçlerde de halatlı yapı daha uygun düşer. Sabit ve monoray modeller elektrikli halatlı vinçler bölümünde yer alır.

Yük çekme ve yer vinci işleri ayrı bir başlıktır. Kamyon kasasına makine çekmek, rampadan yük almak ya da tekne çekmek gibi işler için ağır tonajlı elektrikli ırgat vinçleri kullanılır.

Seçmeden önce netleştirilecekler

1. En ağır yük: Bugünkü en ağır parça ve önümüzdeki yıllarda gelmesi muhtemel daha ağır iş.
2. Kaldırma yüksekliği: Kancanın en alt ve en üst noktası arasındaki mesafe. Kiriş altı yüksekliğiyle karıştırılmamalı.
3. Kiriş altı mesafe: Vincin gövdesi ve kancası için tavanda ne kadar yer kaldığı.
4. Sabit mi yürüyüşlü mü: Vinç bir noktaya mı asılacak, kiriş üzerinde mi yürüyecek.
5. Kullanım sıklığı: Vardiyada kaç kaldırma yapılacağı ve yükün kapasiteye ne kadar yakın olduğu.
6. Elektrik: 220 ya da 380 volt; gemilerde 440 volt.
7. Ortam: İç ya da dış mekân, toz, nem ve sıcaklık.

Bu yedi bilginin dördü bile çoğu zaman seçimi netleştirir. Sınırda kalan durumlarda iki vinci de fiyatlandırıp kullanım süresi boyunca bakım maliyetiyle birlikte karşılaştırmak daha sağlıklı olur.

Seçimde sık yapılan hatalar

• Kapasiteyi en ağır yükün tam sınırında seçmek. Kancaya yükle birlikte sapan, travers ya da kantarma da asılır; bunların ağırlığı da hesaba girer.
• Kaldırma yüksekliğini tavan yüksekliğiyle karıştırmak. Vincin gövdesi, kanca ve sapan bu yükseklikten pay alır.
• Elektrik altyapısını sormadan vinç almak. Atölyede yalnızca 220 V varsa seçenekler daralır; trifaze hat mı çekilecek, 220 V model mi alınacak, bunu baştan konuşmak gerekir.
• Yoğun çalışacak bir hatta ara sıra kullanım için düşünülmüş bir vinç seçmek. Vinç ilk aylarda bir sorun çıkarmaz, sonra fren ve motor erken yorulur.

Bakım tarafında farklar

Zincirli vinçte bakımın merkezinde zincir vardır. Zincir düzenli yağlanır, belirli halka aralıkları ölçülerek uzaması takip edilir. Uzayan zincir dişliye düzgün oturmaz ve dişliyi de aşındırır. Fren, kanca ve zincir kılavuzu aynı kontrolde gözden geçirilir. Zincirli vinç yedek parçalarını biz de sağlıyoruz; zincir, kanca ve diğer parçalar için zincirli vinç yedek parçaları bölümüne bakabilirsiniz.

Halatlı vinçte halat tel kopuğu, ezilme, kuş kafesi (tellerin açılıp kabarması) ve pas yönünden kontrol edilir, düzenli yağlanır. Tambur ve makara oluklarındaki aşınma halatın ömrünü doğrudan etkiler. Halatın tambur üzerinde üst üste binmesini önleyen sarım kılavuzu ile yükü belirlenen noktada durduran üst ve alt limit siviçleri de kontrol listesinde yer almalıdır.

Yükü, kaldırma yüksekliğini, elektrik beslemesini ve vincin günde kabaca kaç kez çalışacağını yazın; gerekirse iki seçeneği de fiyatlandırıp hangisinin işinize uyduğunu söyleyelim. Bilgileri WhatsApp'tan, telefonla ya da e-postayla iletebilirsiniz.