İstif Makineleri Hakkında Bilinmesi Gerekenler

İstif makinesi, paleti yerden alıp rafa, tezgâh seviyesine ya da kamyon kasası hizasına kaldıran, forklifte göre küçük ve hafif bir yük taşıma aracıdır. Kaldırmanın ve yürütmenin nasıl yapıldığına göre üç gruba ayrılır: manuel, yarı akülü ve full akülü. Seçimde en sık yapılan hata, makinenin kapasitesini her yükseklikte aynı sanmaktır. Çatal yükseldikçe ve yükün ağırlık merkezi çataldan dışarı kaydıkça makinenin güvenle kaldırabileceği yük azalır. Doğru model, en ağır paletin en üst raf gözüne çıkacağı duruma göre seçilir.

Manuel, yarı akülü ve full akülü istif makineleri

Manuel istif makineleri akü ve şarj istemez, bakımı basittir ve maliyeti diğer gruplardan düşüktür. Hafif yükler için 400 kg kapasiteli mini modeller 85, 120, 150 ve 170 cm kaldırma yüksekliğiyle gelir. Palet işleri için 1, 1,5 ve 2 tonluk çatalı ayarlı modeller var; Platin MS1025 ise 1 tonu 250 cm'e kaldırır. Manuel modellerde kaldırma kademe kademe yapılır, bu yüzden günde çok sayıda palet kaldıran operatör kısa sürede yorulur.

Yarı akülü istif makinelerinde kol pompalama yükü ortadan kalkar: paleti motor kaldırır, makineyi operatör iter. Örneğin Platin YES1516 1,5 tonu 160 cm'e kaldırır; 12 V 1,5 kW kaldırma motoru ve 12 V 120 Ah aküyle çalışır, çatal aralığı 320 ile 820 mm arasında ayarlanır.

Full akülü istif makinelerinde yürüme, kaldırma ve indirmenin tamamı kumanda kolundan yapılır, operatör yükü itip çekmez. Dolu paleti depo içinde uzun mesafe taşıyorsanız ya da yolda rampa varsa bu gruba bakın; dolu bir makineyi rampada elle itmek hem yorucu hem tehlikelidir.

Forklift yerine istif makinesi ne zaman seçilir

İstif makinesi, forkliftin sığmadığı ya da günlük palet sayısının forklift masrafını karşılamadığı yerler için bir alternatiftir. Sahada avantajları şöyle görünür:

• Dar koridorlu depolarda, asma katlı atölyelerde ve market arka depolarında rahat döner.
• Manuel ve akülü modeller egzoz gazı çıkarmaz; kapalı alanda ve gıda depolarında kullanılabilir.
• Satın alma ve bakım maliyeti forklifte göre düşüktür.
• Hafif olduğu için yük asansörüyle ya da asma kata taşınabilir; YES1516'nın ağırlığı 330 kg'dır.

Sınırları da bellidir. İstif makinesi düz ve sağlam beton zemin ister. Bozuk, çatlak ya da eğimli zeminde, dış sahada ve rampada forkliftin yerini tutmaz. Ayaklı modellerde ayakların paletin altına girmesi ya da paletin iki yanından geçmesi gerekir. Tabanı kapalı paletlerde ve sandıklarda ayak giremez; bu durumda ayakları paletin dışından geçen geniş ayaklı modeller ya da ön ayağı olmayan, arkadaki karşı ağırlıkla dengelenen modeller kullanılır.

Kaldırma yüksekliği ve kapasite ilişkisi

Bir istif makinesinin etiketindeki kapasite, yükün ağırlık merkezi çatal sırtından belli bir mesafedeyken ve belli bir yüksekliğe kadar geçerlidir. Bu mesafeye yük merkezi denir; Platin YES serisinde 450 mm'dir. Yük çatal ucuna doğru kaydıkça, uzun ya da öne taşan bir yük taşındıkça ve çatal yükseldikçe devrilme etkisi artar. Güvenle kaldırılabilecek yük buna bağlı olarak azalır.

Bu konuda modeller arasında fark vardır. Bazı makineler nominal yükü tam kaldırma yüksekliğine kadar taşır, bazılarında belli bir yüksekliğin üzerinde kapasite düşer. Bu bilgi makinenin yük diyagramında, yani yüksekliğe göre kapasite tablosunda yazar. Örneğin paletleriniz 1.200 kg ise ve 3 metrelik rafın en üst gözüne çıkacaksa, 1,5 tonluk bir makinenin 3 metredeki kapasitesine bakmanız gerekir; yerdeki kapasitesi bu soruya cevap vermez.

Satın almadan önce kaç kilogramlık paleti kaç metreye kaldıracağınızı mutlaka yazılı olarak iletin. Teklifle birlikte bu değerleri yük diyagramıyla karşılaştırıp uygun modeli öneriyoruz.

Seçmeden önce cevaplanacak sorular

• En ağır paletin ağırlığı ve ölçüsü ne? Euro palet mi, kapalı tabanlı palet mi, sandık mı?
• En üst raf gözü kaç metrede? Paletin raf kirişini rahat aşması için biraz pay ekleyin.
• Kapı, asma kat altı ve konteyner girişinin yüksekliği ne? Direk kapalıyken makine bu noktalardan geçebilmelidir.
• Koridor ne kadar geniş? Örneğin YES1516 için 800 × 1200 mm palette gereken koridor genişliği 2.400 mm olarak verilir.
• Zemin düz beton mu, eşik ve çukur var mı?
• Günde kaç palet kaldırılacak, palet ne kadar uzağa taşınacak?
• Depoda farklı ölçüde paletler var mı? Varsa çatalı ayarlı model gerekir.

Paleti yalnız yerde, yatay olarak taşıyacaksanız istif makinesine gerek yoktur; bu iş için transpaletler daha ekonomiktir.

Yük palet değilse soruların cevabı da değişir. Bobin ve rulo taşıyan işletmeler için bobin istifleme makineleri ve mini rulo istif modelleri var; bobin taşıma istifleme makinesi bobinin dış çapına ve delik çapına göre hazırlanır. Varil taşınacaksa varili kavrayan, bazı modellerde çevirip boşaltabilen varil istifleme araçlarına bakın. Paletin üzerindeki malzemeyi dökmek gerekiyorsa çatalları yatırılabilen modeller kullanılır. Yüksek raf bakımında personel kaldırmak gerekiyorsa istif makinesine özel personel sepeti kullanılır; sepet olmadan çatal üzerine kimse çıkmamalıdır.

Yapısı, kullanımı ve günlük kontroller

İstif makinesi; ana şase, direk (kolon), çatal aynası denen çatal taşıyıcısı, çatallar, hidrolik silindir ve pompa ile ön ve arka tekerlerden oluşur. Akülü modellerde bunlara akü, şarj cihazı ve motor eklenir. Direk, çatal aynasının içinde kaydığı çelik profillerdir; yüksek kaldıran modellerde iki ya da üç kademeli olur.

Günlük kullanımda şu kurallara uyun:

• Yükü çatallara ortalayarak alın, çatalları paletin altına sonuna kadar sokun.
• Taşırken çatalları yere yakın tutun; yük yüksekteyken makineyi yürütmeyin.
• Eğimli zeminde ve rampada kullanmayın.
• Çatalın altına girmeyin, çatal üzerine insan çıkarmayın.
• Yükü yavaş indirin. Manuel modellerde iniş hızı indirme koluyla ayarlanır; dolu paleti yavaş indirmek raftaki ürünü korur.

Her vardiya başında hidrolikte yağ kaçağı olup olmadığına, tekerlerin ve frenin durumuna, direk zincirinin gerginliğine bakın. Akülü modellerde aküyü tamamen bitirmeden, havalandırması iyi bir yerde şarj edin; gün sonunda şarja takmak ertesi gün işin yarıda kalmasını önler. Hidrolik yağ seviyesi ve teker aşınması belli aralıklarla kontrol edilmelidir.

Diğer modeller için istif makinaları sayfasına bakabilirsiniz. Palet ağırlığınızı, raf yüksekliğinizi ve günde kaç palet taşıdığınızı yazın; manuel, yarı akülü ve full akülü seçenekleri karşılaştırmalı olarak fiyatlandıralım.