Çelik Halat ve Ekipmanları

Bir kaldırma hattında halat, ancak ona bağlanan parçalar kadar güvenlidir. Çelik halat ve ekipmanları grubu bu yüzden halatın kendisini, onu yüke, kancaya ve sabit noktaya bağlayan elemanlarla birlikte ele alır. Kule vinci için dönmeyen halat arayan şantiye şefi, asansör halatını yenileyen servis, sera telini geren üretici ve gemide bağlama yapan tersane ekibi aynı gruba bakar. Burada halatlar, çelik sapanlar, klemens, kilit, aybolt, kanca, gerdirme ve makara bir arada; doğru parçayı seçmek için halatın yapısını ve işin şeklini birlikte düşünmek gerekiyor.

6×19, 6×36, dönmeyen ve monotron halatlar

Halat adındaki ilk sayı kol sayısını, ikinci sayı her koldaki tel sayısını gösterir. 6×19 bir halat altı koldan, her kolu 19 telden oluşur. Tel sayısı arttıkça halat esnekleşir ve küçük çaplı makaralardan daha rahat geçer; daha az ama kalın telli yapılar aşınmaya karşı daha dayanıklıdır. Seale, Filler ve Warrington adları kol içindeki tellerin diziliş biçimini anlatır.

Öz tipi de seçimi değiştirir. Çelik özlü halat, tambura çok katlı sarılan vinç halatlarında ezilmeye daha iyi dayanır; kendir ya da lif özlü halat daha esnektir. Çelik halatlar bölümünde 6×19, 6×24, 6×26, 6×31, 6×36, 6×37 ve 6×41 yapıların çelik ve kendir özlü seçenekleri ile 8×19 asansör ve madenci halatları yer alır. Kule vinçlerde yük asılıyken kendi ekseninde dönmeyen halat istenir; bunun için 19×7 Nufleks dönmeyen halat ve 35×7 dönmeyen halat kullanılır. 1×7, 1×19 ve 1×37 monotron halatlar tek koldan oluşur, esnemeleri çok düşüktür; gergi, teleferik ve sera gibi sabit hatlarda tercih edilir. 6×7 ve 6×12 gerdirme halatları ise yalnız bariyer, sera ve branda gibi gerdirme işleri içindir, yük kaldırmada kullanılmaz.

Sapanlar, sonlandırıcılar ve bağlantı parçaları

Çelik halat sapanlar iki ucu gözlü, kancalı, radansalı, iki ve dört bacaklı ya da grommet sonsuz tipte hazırlanır. Bir sapanın taşıyabileceği yük, bağlama şekline göre değişir: tek bacaklı sapan boğdurma ile kullanıldığında düz çekişin 0,8 katını, U şeklinde kullanıldığında iki katını taşır. Ürün sayfalarındaki yük faktörü tabloları bu hesabı açı aralıklarına göre de verir.

Gözün içine konan radansa, halatın kıvrıldığı yerde ezilmesini önler. Kurşun alüminyum pres baskı ve kamalı soket ise halat ucunu kalıcı olarak sonlandırır. Klemenslerde ayrım önemlidir: yük kaldırma halatlarında dövme A tipi klemens tercih edilir, DIN741 klemensler gerdirme işleri içindir ve bir uca en az üç adet takılır. Kilitler ve mapalar ile DIN580 erkek, DIN582 dişi ve Grade 80 ayboltlar sapanı yüke bağlar. Fırdöndülü kanca 360 derece döner, yük taşınırken halatın burulmasını engeller. Halat kapması uzun halatı makaradan boşaltmak ya da dar bir yerde gerdirmek için, çift dilli makaralar halatın yönünü değiştirmek için kullanılır.

Halat siparişinde istediğimiz bilgiler

Yanlış halat gelmesinin en sık sebebi eksik tarif. Teklif hazırlarken şunları soruyoruz:

• Halat çapı ve toplam uzunluk
• Halat yapısı (ör. 6×36 Warrington Seale) ve sarım şekli
• Öz tipi: çelik öz ya da kendir/lif öz
• Tel mukavemeti ve istenen minimum kopma yükü
• Kaplama (galvanizli ya da galvanizsiz) ve yağlama şekli
• Halatın takılacağı yer: vinç, asansör, çektirme ya da gergi hattı

Eski halatın etiketi ya da makine plakasındaki halat bilgisi elinizdeyse fotoğrafını göndermeniz işi hızlandırır.

Kullanımda kontrol

Kopuk teli artmış, ezilmiş, kıvrılmış ya da kolları açılıp kuş kafesi gibi kabarmış halat kullanımdan çekilmelidir. Paslanma çoğunlukla göz ve pres baskı bölgelerinde başlar, bu noktalara düzenli bakın. Klemens takarken U cıvatanın halatın boşta kalan kısa ucuna, tabanın yük taşıyan uca gelmesine dikkat edin. Açılı kaldırmada aybolt ve sapan kapasitesinin düştüğünü hesaba katın. Periyodik kontrol aralıklarını iş güvenliği uzmanınızla birlikte belirleyin.

Halatın çapını, yapısını ve kullanılacağı makineyi yazın; halatı ve bağlantı parçalarını tek teklifte toplayalım.